Verdaccio
Dlaczego twarze na obrazach średniowiecznych i wczesnorenesansowych włoskich mistrzów mają zielonkawy odcień, a niektóre z nich są po prostu zielone? Odpowiada za to verdaccio – mieszanina ziemi zielonej z bielą ołowiową i innymi pigmentami – odrobiną czerni, czasem ochry i cynobru. Dodatki zależały od płci i wieku malowanych postaci.
Michał Anioł Buonarotti, „Madonna Manchester”, ok. 1494, National Gallery, Londyn
W malarstwie sztalugowym verdaccio było płasko nakładaną, niemodelowaną podmalówką, a zatem odmianą martwego koloru. Można ją obserwować na nieukończonych obrazach – w „Madonnie Manchester” Michała Anioła zielona podmalówka znajduje się pod wszystkimi postaciami; znakomicie widać ją w odkrytych partiach ciał aniołów po lewej (patrz: il.). Ich twarze, szyje, ręce i nogi podmalowane są verdaccio. Karnacje pozostałych postaci są już wykończone, jednak kolor podmalówki prześwituje w półcieniach i cieniach.
Zieleń jest kolorem dopełniającym czerwień. Wzmacniają się nawzajem poprzez kontrast. Różowe odcienie karnacji są żywsze dzięki zielonemu podkładowi w półcieniach i cieniach. Verdaccio nadaje malowanym karnacjom chłodny odcień, podobnie jak zielonkawe żyły pod ludzką skórą.
Ugolino di Nerio, „Izajasz”, kwatera ołtarza z kościoła Santa Croce we Florencji, ok. 1325, National Gallery, Londyn
Jeśli wierzchnie warstwy modelujące karnacje nie były nałożone zbyt grubo lub/i zostały przemyte lub przetarte podczas dawnych konserwacji – zielona podmalówka w staro-włoskich malowidłach zamiast nadawać subtelny odcień ciemnym partiom, staje się dominującym kolorem ciała. To wtórny efekt, nieprzewidziany przez dawnych mistrzów.
Verdaccio stosowano również w renesansowych włoskich freskach. W malarstwie sztalugowym zaczęło zanikać wraz z rozpowszechnianiem się techniki olejnej. Jednak zielone podmalówki pod karnacjami pojawiają się niekiedy również w późniejszych obrazach, jako świadomy efekt kolorystyczny; znał go i stosował w wielu obrazach Johannes Vermeer.
Johannes Vermeer, „Dziewczyna w czerwonym kapeluszu” ok. 1669, National Gallery of Art, Waszyngton
Może zainteresuje Cię...
Wszelkie teksty przedstawione na stronie grazynabastek.pl są objęte prawem autorskim. Kopiowanie, przetwarzanie, rozpowszechnianie tych materiałów w całości lub w części bez zgody Autorki jest zabronione.
Projekty logotypów: Darek Bylinka – Ubawialnia
Wykonanie strony: Sztuka do kawy
Zdjęcie w nagłówku strony: © Matthew Hollinshead